Uniek urnengrafveld opgegraven in Hofstade

Bron: archeonet

Sinds april wordt bij Hofstade (Aalst) een grafveld opgegraven door een team Nederlandse en Vlaamse archeologen van de Vrije Universiteit Amsterdam. Er werd rekening gehouden met de vondst van 200 crematiegraven, maar er zijn tegen de 426 aan het licht gekomen. Veruit de meeste graven dateren in de periode Late Bronstijd-Vroege IJzertijd (grofweg 1000 – 500 voor Chr.). Nergens in België zijn zoveel graven uit dit tijdvak tijdens een archeologische opgraving onderzocht.

De graven bestaan doorgaans uit een urne met daarin verbrand menselijk bot. Regelmatig zijn kleine potjes toegevoegd, een enkele maal ook voorwerpen van brons zoals haarnaalden. Enkele graven bevatten zelfs drie of vier potten. Een unieke vondst is een bronzen zwaard, dat in stukken in een van de urnes was gelegd. Destijds werden zwaarden zelden als grafgift gebruikt. De aanwezigheid van aanzienlijke personen in Hofstade komt verder naar voren uit enkele grote kringgreppels – aan de voet van de inmiddels verdwenen grafheuvel – met diameters tot 18 en 24 m.

Naast de graven van het prehistorische grafveld is een handvol brandgraven uit de Romeinse tijd aan het licht gekomen, alsmede de plattegronden van bijgebouwtjes en opslagkuilen uit de Midden IJzertijd (500-250 voor Chr.). De opgraving levert daardoor een grote bijdrage aan de kennis over de late prehistorie in Vlaanderen en de streek rond Aalst en Hofstade in het bijzonder. Voor wat betreft de Romeinse tijd was Hofstade al een bekende naam omdat hier rond 1950 al de resten van een Gallo-Romeins heiligdom waren gevonden.

De vindplaats ligt aan de westkant van Hofstade, op een terrein waar in de nabije toekomst woningen zullen worden gebouwd in opdracht van de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen.


Bron: Aalst.tv

“Het onderzoek werd zonet afgerond en de resultaten zijn spectaculair: het urnengrafveld dat werd opgegraven oversteeg de verwachtingen van het vooronderzoek want maar liefst 426 crematiegraven kwamen aan het licht. Veruit de meeste graven dateren van de periode Late Bronstijd-Vroege IJzertijd (grofweg 1000 – 500 voor Chr.). Nergens in ons land zijn zoveel graven uit dit tijdvak tijdens een archeologische opgraving onderzocht,” aldus Karim Van Overmeire, schepen van Erfgoed.

Naast de graven van het prehistorische grafveld is een handvol brandgraven uit de Romeinse tijd aan het licht gekomen, alsmede de plattegronden van bijgebouwtjes en opslagkuilen uit de Midden IJzertijd (500-250 voor Chr.).

“Deze opgraving levert een grote bijdrage aan de kennis over de late prehistorie in Vlaanderen en de streek rond Aalst en Hofstade in het bijzonder. Voor wat betreft de Romeinse tijd was Hofstade al een bekende naam omdat hier rond 1950 al de resten van een Gallo-Romeins heiligdom waren gevonden. Gezien het wetenschappelijk belang van de site en de collectie en de kwetsbaarheid van de vondsten, en het zeer grote volume is het opportuun om deze collectie goed te bewaren en te beheren,” aldus nog Van Overmeire.

Het team van archeologen maakte een video van de archeologische opgravingen te Hofstade: https://vimeo.com/170808545

Foto’s Jean-Pierre Swirko

Walter de Swaef Zonder enige twijfel het belangrijkste grafveldonderzoek dat in Aalst en wijde omgeving plaats vond. Op korte termijn zijn nu sporen van drie belangrijke bronstijdsites in Aalst opgegraven : Hofstade, Sint-Paulus/Ten Roosen en Siesegemkouter. Meer en meer zijn er aanwijzingen dat wat nu Aalst is, reeds vanaf 2000 v.Chr vrij intensief bewoond was.

Deze diashow vereist JavaScript.

https://www.facebook.com  

dinsdag 16 juni 2015

Ons onderzoekswerk komt nu in een fase dat er nu toch duidelijke resultaten merkbaar worden. We zijn volop bezig met het definiëren van de verschillende soorten versiering die er voorkomen op het aardewerk de terra sigilata niet meegerekend. En wat ons het meest opvalt is dat er een groot verschil is van versiering tussen de tempelsite en de rurale site. We merken ook dat er een aantal duidelijke graffiti voorkomen op bepaalde soorten aardewerk, natuurlijk is de betekenis hiervan niet te achterhalen. Wat het onderzoek ook niet gemakkelijk maakt is dat sommige scherven een verregaande staat van verwering kennen waardoor de ingekraste versiering niet meer duidelijk is, of zo goed als verdwenen is. Hier komen natuurlijk onze onderzoekslenzen goed van pas.

2015_bIMG_3272

Hier ben ik druk in de weer met het nemen van de nodige notities van het versierde aardewerk.

Hier is ook een belangrijke rol weggelegd voor Hubert, die heeft het altijd niet even gemakkelijk om deze scherven nauwkeurig te fotograferen.
2015_midDSCN0091

Hubert aan de slag meet het nauwkeurig bewerken van de foto’s.

De meest voorkomende versiering is deze die voorkomt op de drinkbekers type Holwerda 31a. De versiering gebeurde door een radje en werd dan in verschillende gearceerde parallelle banden verdeeld. Er zijn van deze bekers een 40 tal exemplaren gekend, maar er zijn nog enkele honderden losse scherven die nog aan rifiting toe zijn. Op zeker 90% van deze scherven komt deze versiering voor.

 
2015 onderaan00031

Dit is een van de types Holwerda 31a. met de radversiering

Wat de overige versiering betreft kom ik op terug in een later bericht

Werknamiddag van zaterdag 11/04/2015

Dinsdag l.l. heb ik een vrij groot aantal nieuwe scherven terra sigillata naar de museumzolder overgebracht. Deze scherven zijn ooit gedeeltelijk geïnventariseerd maar jammer genoeg is de afkomst onbekend. aan ons dus de uitdaging om na te gaan van welke site dit materiaal afkomstig is. Kunnen we ze linken aan het materiaal van de site Steenberg Hofstade, of aan het materiaal van Asse kalkoven of kunnen we ze in verband brengen met het laatst binnengebracht materiaal waarvan ook hier de afkomst onbekend is. In ieder geval dit is een opdracht waar Johnny zich maar al te graag in vast bijt.

2016_013_IMG_3269

Een zestal dozen met het nieuwe materiaal.

 
2015_012_IMG_3267

Johnny aan de slag met het nieuwe materiaal.

Bij het openleggen van het materiaal konden we vaststellen dat er ook een tweetal dozen bij waren met dagelijks waar en die vergelijkingen vertonen met het vorige onbekende materiaal, maar ook met het dagelijks waar gekend van de site Steenberg te Hofstade. En inderdaad dit kon Johnny bewijzen door tegen het eind van de namiddag een rifitting tot stand te brengen van een drietal scherven met noppenversiering afkomstig van het vorige onbekende materiaal en met het nieuwe materiaal met ook een onbekende afkomst, wat wil zeggen dat men al dit materiaal kan toeschrijven aan een en dezelfde site Asse of Hofstade.

2015_011_IMG_3280

De rifitting die aantoont dat het verschillend materiaal overeenkomsten vertoont.

Bij het terra sigillata materiaal is het meest in het oog springende het type Drag. 33, waarvan we twee exemplaren hebben die archeologisch gezien volledig zijn. Ook het type Drag. 37 is veel voorkomend en springt er uit door de prachtige versiering die er is op aangebracht. Er is ook veel gestempeld materiaal aanwezig. Dit bijkomende onderzoek is nog maar pas deze namiddag van start gegaan en levert reeds een aantal resultaten op. Verder verloop van deze studie krijgen jullie in een volgend bericht.

2015_010_IMG_3275

Johnny met nog een ander tot stand gebrachte rifitting

Erfenis van het verleden

Momenteel loopt er in het stedelijk museum ’t Gasthuys een tentoonstelling over de erfenis van het verleden. Dit alles in het kader van de komende erfgoeddag die zal handelen over dit onderwerp. Daarbij zijn er op deze tentoonstelling enkele mooie en interessante archeologische collecties te zien. Gaande van de steentijd tot de metaaltijden en de middeleeuwen. Ook zijn er een viertal vitrines geweid aangaande ons inventarisatiewerk van de Gallo- Romeinse tempelsite van Hofstade. De manier waarop Hubert en ik dit materiaal voor de eerste maal te zien kregen wordt op een  prachtige wijze weergegeven. Scherven opgeborgen in oude dozen van soloboter tonen hoe deze erfenis uit het verleden ons werd aangereikt. Verder zijn er enkele resultaten te zien van ons inventarisatiewerk

2015-03-20_IMG_3158

Hubert, Arnaut en Hugo aanschouwen de vitrines aangaande ons inventarisatiewerk

2015-03-20

De vitrine met de dozen vol schervenmateriaal.

Het zijn niet alleen archeologische voorwerpen die hier worden getoond. Zo komen meerdere onderwerpen uit recentere periodes aan bod. Het loont zeker de moeite om even binnen te lopen op deze tentoonstelling.